مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم 3327-2383 6 13 2015 9 21 Sleep and Wakefulness as Pillars of Hygiene in View of the Quran خواب و بیداری به عنوان یکی از ارکان حفظ الصحة در قرآن‏ کریم 1 10 fa ابوالحسن بختیاری 2016 10 19 Health is a divine blessing and it is everyone’s obligation to maintain health. The Holy Quran considers the life of one human being as equal to the life of all humanity, which signifies how important it is for every human being to maintain his or her health. It is also a confirmation of what has been narrated from Imam Ali (AS), “Two blessings are unrecognized: security and healthy. Humankind will recognize their worth once they are gone.” Ibn Sina (Avicenna), the renowned Iranian Muslim physician who believes he is indebted for his knowledge to his Tawakkul (putting his trust) in the main physician of the world, namely God, and to his recourse to Ahl-ul-Bayt (AS), considers the main part of Hifz-ul-Sihha (hygiene, maintaining health) to be physical exercise, eating, drinking and measures related to sleeping. Today, in modern medicine, the growing trend of sleep disorders has turned into a fundamental problem and that necessitates knowing the Quran’s view about it. It seems unlikely that the Quran, a book that is the savior of human beings and their guide in all times, remain silent on the important issue of sleep and wakefulness. This paper has been conducted using a descriptive-analytical method and studying physiological sources and books on Hadith and Tafsir (Quran interpretation), including Nemuneh Exegesis of the Quran. It concluded that based on the first category verses of the Quran, the main time for sleep is at night, in accordance with the body’s rhythm and biological clock. Fundamentally, God has specified night for rest and day for activities. But in the second category of verses, the Quran exactly defines the span of sleep in the duration of the day and night: from after Isha prayers (a little after midnight as defined in Islamic Sharia) until the Adhan of morning or dawn. This can be inferred from verse 11 of Surah Maryam. It is hoped that human beings, especially Muslims, pay attention to and act upon the teachings of the Quran more than before, and here the role of the media, religious preachers and those promoting hygiene is important for spreading the Quranic teachings. سلامتی یک نعمت خدادادی است و حفظ این سلامتی مانند دیگر نعمت‏ها واجب است؛ بنابراین قرآن حیات یک انسان را برابر با حیات کل بشر می‏داند و این خود نشان از اهمیت سلامتی انسان‏ها دارد و تصدیق سخن مبارک امام علی علیه‏السلام است که می-فرمایند: «دو نعمت مجهول است امنیت وآرامش، و آدمی وقتی به ارزش این دو پی خواهد برد که از آنها محروم باشد». از این رو ابوعلی سینا پزشک مسلمان و حاذق ایرانی که اکثر علم خود را مدیون توکل به طبیب اصلی دنیا یعنی خداوند متعال، و توسل به ائمه اطهار می‏داند، مهم‏ترین بخش حفظ‏الصحة را ورزش، خوردن،‏ آشامیدن و تدابیر خواب می‏داند. امروزه در طب نوین، افزایش روزافزون اختلالات خواب به یک مسأله اساسی تبدیل شده است و این را می‏طلبد که نظر قرآن‏کریم را در این باره بدانیم. قرآن کتابی که نجات دهنده انسان و راهنمای او در همه زمان‏ها است. بعید به نظر می آید که قرآن کتاب تمام اعصار، به موضوع مهم خواب وبیداری اشاره نکرده باشد. این مقاله به روش تحلیلیـ توصیفی و با مرور بر منابع فیزیولوژی و کتب خواب، همچنین کتب تفسیری و روایی همانند تفسیر نمونه، صورت گرفته است. پس از بررسی دریافته شد که باتوجه به آیات دسته اول زمان اصلی خواب متناسب با ساعت بیولوژیک و ریتم اصلی بدن و در شب است. به طور اساسی خداوند متعال شب را برای استراحت و روز را برای کار و فعالیت قرار داده است؛ اما در آیات دسته دوم زمان خواب در شب و روز به طور دقیق مشخص می‏شود، محدودۀ شروع خواب بعد از نماز عشاء یا بامداد است که می‏توان گفت که اندکی بعد از نیمه شب شرعی است؛ اما محدوده انتهایی خواب، اذان صبح و یا طلوع فجر است که این را از آیۀ 11 سوره مریم می‏توان برداشت کرد. امید است که انسان‏ها به ویژه مسلمانان به آموزه‏های قرآنی بیش از پیش عمل کنند و آن را مورد توجه قرار دهند. در این بین نقش رسانه، مبلغان دینی و مروجان سلامت در نشر نکات اصلی و هدایتی قرآن‏کریم بیشتر احساس شده،که نیازمند بررسی بیشتر است http://jiqs.ir/fa/Article/Download/37019