مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم3327-238311212021824شیوه های انعکاس آیات قرآن در دیوان ناصرخسرو00faدکتر آرشامراییدانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر 000000034336443Xعلیبازونددانشگاه فرهنگیان00000002483606332019820Considering the Holy Quran is a source infinite ethical, human, and educational thoughts, many Persian poets and writers have benefitted from the treasures of this inspirational source; Hence, few traces of the works of Persian poets and writers can be found in which there are no streaks of familiarity with the Quran and Islamic teachings. This blending of our written legacy with Islamic teachings has made it difficult to understand this heritage without familiarity with the Quran and hadith; Hakim Abu Amin Nasserebne Khosrow Ghobadiyah is one of the poets who has placed their poetry to promote their religious thoughts and beliefs; Naser Khosrow has decorated his poems with these illuminated verses to achieve these goals and fulfill his religious mission of poetry. The presence of the verses in Nasser Khosrow's Diwan confirms the fact that he has gained an appropriate understanding of the illuminated words of revelation. considering Naser Khosrow’s religious background, his poetry encompasses much moral guidance and advice. Nasser Khosrow, with proper control over the Quranic concepts, has, for the sake of more effective use of his words, adorned his poems with numerous verses of the holy book. Nasser Khosrow's various ways of using verses indicate his comprehensive understanding of the Quran and Quranic concepts. Naser Khosrow, thanks to his artistic vision, sometimes uses the principle of the verse or part of it, and at times, the meaning and concepts of the verse in his poem, in the best way possible. In this paper, we try to analyze the different types of reflection of verses in Naser Khosrow's Diwan using statistical tables.از آنجا که قرآن کریم منبع بی‌پایان اندیشه های اخلاقی، انسانی و تربیتی است، بسیاری از شاعران و نویسندگان فارسی زبان، همواره در خلق آثار خود از این گنجینۀ پرفیض بهره‌برده‌اند.همین آميختگي ميراث مكتوب ما با آموزه‌هاي اسلامی، موجب دشواری درك اين ميراث بدون آشنايي با قرآن و حديث شده‌است؛ ناصربن خسرو قبادیانی یکی از شاعرانی که شعر را در خدمت ترویج افکار دینی و مذهبی خود قرار داده‌است؛ وی برای پیشبرد این اهداف و به انجام رساندن ماموریت مذهبی شعر خود، اشعارش را به این آیات نورانی آراسته‌است. حضور آیات در جای جای دیوان ناصر خسرو مؤید این واقعیت است که او به درک شایسته ای از کلام نورانی وحی دست یافته‌است. با توجه به آبشخور مذهبی ناصرخسرو، اشعارش در برگیرنده هدایت‌های اخلاقی ونصایح فراوانی است. ناصرخسرو با تسلط مناسب بر مفاهیم قرآنی،برای اثربخشی بیشتر سخن خود، در شرایط مناسب آیاتی را چاشنی اشعار خود کرده‌است. ناصرخسرو با هنرمندی تمام، گاه اصل آیه یا بخشی از آن و زمانی هم مفهوم و معنای آیه را در شعر خود به گونه‌ای استفاده می‌کند که گویی بهتر از این ممکن نیست. دراین مقاله می کوشیم با استفاده از جدول‌های آماری، گونه های مختلف انعکاس آیات در دیوان ناصرخسرو را تحلیل نمائیم.

http://jiqs.ir/fa/Article/Download/37138

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم3327-238311212021824A rhetorical introduction to the objection in the Holy Quranدرآمدی بلاغی بر جمله معترضه در قرآن کریم4362faمحمدمهدیولی زادهدانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه معارف اسلامی قمابوالقاسمولی زادهاستادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه ارومیه2020210Protest style is one of the most widely used discourse styles of the Holy Quran. In this research, by rereading and searching in the domain of interpretive and literary books, the widespread use of protest sentences in the Qur'an and its variants is presented, then by regular categorization as well as the separation of single-subject protest sentences from the multi-faceted, general omissions in the identification verses, They have been studied and documented, then the four most commonly used denominations of affirmation, rejection, interpretation and rejection of the word of the unbelievers. The purpose of the present study is to answer the question of how to use the expressive style of protest in the Holy Quran as well as to resolve the ambiguity of the discrepancy and the relationship between the verses of the protest and other verses. This research is an analytical-descriptive one, during which it is found that about twenty cases of the objections of the protest sentences and their examination prove that the object of the protest method in the Holy Quran is completely purposeful and in its proper place and used according to the present circumstances. It is, and is, in quantitative and qualitative terms far beyond the style used in the Arabic prose and discipline texts, as well as being one of the most important literary, literary and content miracles of the Holy Quran.اسلوب اعتراض، یکی از سبک های گفتمانی پرکاربرد قرآن کریم به شمار می آید. در این تحقیق با بازخوانی و جستاری تفصیلی در دامنه کتب تفسیری و ادبی، کاربرد وسیع جملات معترضه در قرآن و گونه های آن نمایانده شده سپس با دسته بندی منظم و نیز تفکیک جملات معترضه تک غرضی از چند غرضی، اغراض کلی نهفته در آیات شناسایی، بررسی و مستندسازی شده اند، آنگاه چهار غرض تأکید، دفع خطور ذهنی، تقریر و رد کلام کافران دارای بیشترین کاربرد دانسته شده اند. هدف از پژوهش حاضر پاسخ به چرایی استفاده از سبک بیانی اعتراض در قرآن کریم و نیز حل ابهام عدم تناسب و ارتباط میان آیات معترضه و دیگر آیات می باشد. این پژوهش از نوع تحلیلی- توصیفی بوده و طی آن ضمن یافتن حدود بیست مورد از اغراض جملات معترضه و بررسی آنها ثابت می شود که اطناب حاصل از اسلوب اعتراض در قرآن کریم کاملا هدفمند و در جای خاص خود بوده و طبق مقتضای حال به کار رفته است و از لحاظ کمی و کیفی بسیار فراتر از اسالیب به کار رفته در متون نظم و نثر عربی است، هم چنین از مهمترین عوامل اعجاز ادبی، بیانی و محتوایی قرآن کریم به شمار می رود

http://jiqs.ir/fa/Article/Download/37154

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم3327-238311212021824Scientometric analysis of scientific production in the field of Holy Quranتحلیل علم¬سنجی تولیدات علمی در حوزه قرآن کریم00faعلیشرفیدانشگاه تهرانعصمتمومنیدانشگاه علامهرحمانابراهیمیدانشگاه خوارزمی2020310Purpose: Purpose of this research is scientometric study of the scientific products in the field of Holy Quran. Methodology: This research is applied that done by scientometric method. The statistical population includes 356 scientific outputs in the Clarivate Analytics during 1985-2018. Data gathering tools are check list and information analysis tools are HisCite, VOSviewer, and Excel software’s. Findings: Findings showed that publishing trends of documents despite the high volatility have been increased in different years and most subjects of them related to information systems and religion. Also countries of Saudi Arabia, Pakistan, United States, Malaysia and Iran; universities of Taibah, Malaya, King Saud University, Kebangsaan Malaysia and Islamic Azad University of Iran; journals of Taibah university international conference on advances in information technology for the Holy Quran and the American Journal of comparative law; and Alginahi, Horowitz and Khan had the most publication and citations and keywords of the Quran and Islam had the most co-occurrence of keywords. Conclusion: Results showed that rate of local citations and scientific collaborations are much lower and the keyword networks are also more dispersed. Therefore, policy-makers of this field should provide the necessary facilities for conducting Quranic research and increase scientific cooperation at the local and global level. هدف: هدف این پژوهش مطالعه علم سنجی تولیدات علمی در حوزه قرآن کریم است. روش شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی و با روش علم سنجی انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل 356 تولید علمی نمایه‏شده در پایگاه استنادی کلریویت آنالیتیک از سال 1985-2018 است. ابزار گردآوری اطلاعات چک لیست و ابزار تجزیه و تحلیل اطلاعات نرم‏افزارهای وُس ویوور، هیس‏سایت و اکسل است. یافته ها: یافته ها نشان داد که روند انتشار مدارک علی رغم نوسانات زیاد در سال های مختلف صعودی بوده و بیشترین موضوع های آن ها در زمینه سیستم های اطلاعاتی و مذهب در حوزه قرآن کریم است. همچنین کشورهای عربستان، پاکستان، آمریکا، مالزی و ایران؛ دانشگاه‏های طیبه، مالایا، پادشاه عربستان، کبانگسان مالزی و دانشگاه آزاد اسلامی ایران؛ مجله های کنفرانس بین المللی دانشگاه طیبه و حقوق تطبیقی آمریکا؛ و الگیناهی، هارویتز و خان بیشترین انتشار و استناد را در میان کشورها، سازمان ها، مجله ها و نویسندگان داشته اند و کلیدواژه‏های قرآن و اسلام بیشترین هم‏رخدادی را به خود اختصاص داده اند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که میزان استنادهای محلی و همکاری های علمی در زمینه تولیدات علمی حوزه قرآن کریم بسیار کم است و شبکه هم خدادی کلیدواژه ها نیز پراکندگی بیشتری دارد. بنابراین سیاستگذاران علمی این حوزه باید زیرساخت ها و امکانات لازم برای انجام پژوهش های قرآنی و افزایش همکاری های علمی در سطح محلی و جهانی فراهم کنند.

http://jiqs.ir/fa/Article/Download/37157

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم3327-238311212021824A comparison of construction and location of mosques of the early Islamic period and mosques of the Qajar period based on Quran versesمقایسه تطبیقی ساخت و مکانیابی مساجد دوران اولیه اسلامی و مساجد دوره قاجار بر اساس آیات قرآن و روایات اسلامی00faهانیه اخوت پردیس فارابی دانشگاه تهران2020725The mosque is a subject that the Quran has dealt with in a comprehensive manner. One of the aspects of mosque emphasis in the Quran that has received less attention is the issue of construction and location of mosques. This article has been written using the method of descriptive-analytical research and by selecting a case study of the early mosques of the Islamic period and mosques of the Qajar period in Iran. This article has been prepared with the aim of comparative study of two different periods of mosque construction in Iran and also the evolution of their construction based on Quranic verses and Islamic traditions. To analyze the subject, 8 principles of mosque construction were extracted from Quranic verses and Islamic narration, and then the extent and manner of the effect of the extracted principles on the mosques of the Islamic period and Qajar mosques were measured and finally comparatively examined. Based on the results of the research, the Quranic principles of mosque construction were classified into 8 principles, all of which were observed in the samples of early Islamic mosques. If in the mosques of the Qajar period, 4 principles have been observed, which include stability and strength (even in this case, the use of lower quality materials and the use of rapid construction techniques, the strength of mosques compared to previous periods and to Especially in the early Islamic period. مسجد موضوعی است که قرآن با نگرشی جامع بدان آن پرداخته است. یکی از جنبه های تاکید مسجد در قرآن که کمتر مورد توجه قرار گرفته، موضوع ساخت و مکانیابی مساجد است. مساجد اولیه دوران اسلامی به تقلید از الگوی مسجد مدینه و بهره گیری از آموزه های قرآنی ساخته می شد. این امر با گذشت زمان تغییر کرد و به تدریج توجه به آموزه های قرآنی در ساخت و مکانیابی مساجد کمرنگ گردید. این مقاله با استفاده از روش تحقیق توصیقی- تحلیلی و با انتخاب نمونه موردی از مساجد اولیه دوران اسلامی در ایران و مساجد دوره قاجار با هدف بررسی تطبیقی دو دوره مختلف ساخت مسجد در ایران و نیز سیر تحول ساخت آنها بر اساس آیات قرآن و روایات اسلامی تنظیم شده است. برای تحلیل موضوع، 8 اصل ساخت مسجد از آیات قرآن و روایت اسلامی استخراج شده و سپس میزان و نحوه تاثیرگذاری اصول مستخرج بر مساجد دوران اسلامی و مساجد قاجاری سنجیده و در نهایت مورد بررسی تطبیقی قرار گرفته است. بر اساس نتایج پژوهش، اصول قرآنی ساخت مسجد در 8 اصل طبقه بندی گردید که هر 8 اصل در نمونه های مساجد اولیه اسلامی رعایت شده بود. در صورتی که در مساجد دوره قاجار 4 اصل رعایت شده که شامل پایدار بودن و داشتن استحکام(حتی در این مورد هم استفاده از مصالح بی کیفیت تر و نیز بهره گیری از تکنیک های سریع ساخت، میزان استحکام مساجد نسبت به دوره های قبل و به خصوص دوران اولیه اسلامی کمتر شده بود.)، قرارگیری در اماکن اجتماعی، امکان پیاده روی به مساجد و ایجاد مسجد محلی و توجه به روشنایی مسجد بوده است.

http://jiqs.ir/fa/Article/Download/37173

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم3327-238311212021824معناشناسی مفهوم «احسان» در قرآن کریم با رویکرد ساختاری معناشناسی مفهوم «احسان» در قرآن کریم با رویکرد ساختاری115131faحسینشجاعیفعالیت های قرآنیمحمد حسیناخوان طبسیجهاد دانشگاهی202162احسان یکی از مفاهیم محوری در حیطه اخلاق فردی و اجتماعی بوده و در قرآن کریم نیز مورد توجه است. احسان مفهومی است دارای تنوع معنایی و گستردگی در مصادیق و همین امر ضرورت مطالعه‌ای معناشناختی برای تبیین ابعاد گوناگون کاربرد آن در قرآن کریم را نمایان می‌سازد. این پژوهش بر پایه روش معناشناسی ساختاری، همنشینان و جانشینان این مفهوم در قرآن را استخراج کرده و از این طریق، به یک دسته‌بندی از ابعاد گوناگون احسان در قرآن رسیده است. بر این اساس، در قرآن درباره مصادیق گوناگون احسان، پذیرندگان آن، شروط مقبولیت آن و آثار دنیوی، اخروی و الهی آن سخن به میان آمده است.احسان یکی از مفاهیم محوری در حیطه اخلاق فردی و اجتماعی بوده و در قرآن کریم نیز مورد توجه است. احسان مفهومی است دارای تنوع معنایی و گستردگی در مصادیق و همین امر ضرورت مطالعه‌ای معناشناختی برای تبیین ابعاد گوناگون کاربرد آن در قرآن کریم را نمایان می‌سازد. این پژوهش بر پایه روش معناشناسی ساختاری، همنشینان و جانشینان این مفهوم در قرآن را استخراج کرده و از این طریق، به یک دسته‌بندی از ابعاد گوناگون احسان در قرآن رسیده است. بر این اساس، در قرآن درباره مصادیق گوناگون احسان، پذیرندگان آن، شروط مقبولیت آن و آثار دنیوی، اخروی و الهی آن سخن به میان آمده است.

http://jiqs.ir/fa/Article/Download/37195

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم3327-238311212021824Society building based on Qist and Adl; An impression of Al-Mizanجامعه پردازی مبتنی بر قسط و عدل؛ برداشتی از المیزان81114faمحمد صادقتراب زاده جهرمیدانشگاه امام صادق علیه السلامسید مجتبیامامیدانشگاه امام صادق علیه السلاممحمد حسینالهی زادهحوزه و علوم اسلامی رضوی2021729Social justice is the basic basis of creation of society in religious thought. But what is society building software in the light of social justice? Understanding this software is not possible without achieving a precise Qur'anic concept of social justice. This is why Islamic researches in the field of social justice has been often imposed by the preliminary or incomplete meaning of scholars of Adl and Qist in theory buildings, and the principle and sub-principle have become obscure. In this article, first, based on the thematic research method, we deal with the conceptology of Adl and Qist, and the relationship between the two. Then, in the light of this conceptology, with reference to Al-Mizan interpretation, an attempt has been made to develop a society building software based on Qist and Adl. Accordingly, society building is achieved through the consolidation of religion, which itself operates in the light of the three key components of power, wealth, and social ties. Social ties are the most fundamental layer of society building that economic relations are defined in the service of strengthening these ties and social cohesion. The political system and the institution of power, as the regulator of socio-economic relations, themselves need an internal consolidation based on obedience. Also, the component of spirituality as the fourth component, as a spirit on the body of society building, puts social justice in the service of monotheism. عدالت اجتماعی، مبنای اساسی جامعه پردازی در اندیشه دینی است. اما نرم‌افزار ساخت جامعه در پرتوی عدالت اجتماعی چیست؟ شناخت این نرم‌افزار، بدون دستیابی به مفهوم شناسی دقیق قرآنی از عدالت اجتماعی، میسر نیست. به همین دلیل است که پژوهش‌های اسلامی در عرصه عدالت اجتماعی، اغلب به تحمیل معنای ارتکازی یا ناقص پژوهندگان از عدل و قسط بر نظریه ورزی‌ها دچار شده است و اصل و فرع، مشتبه گشته است. در پژوهش حاضر، ابتدا بر اساس روش تحقیق موضوعی، به مفهوم شناسی عدل و قسط و نسبت بین این دو می‌پردازیم. سپس در پرتوی این مفهوم شناسی، با رجوع به تفسیر المیزان، تلاش شده است تا نرم‌افزار جامعه پردازی مبتنی بر قسط و عدل تدوین گردد. بر این اساس، جامعه پردازی، از مسیر قوام دین محقق می‌شود که خود، در پرتو سه مؤلفه کلیدی قدرت، ثروت و پیوندهای اجتماعی عمل می‌کند. پیوندهای اجتماعی، بنیادین‌ترین لایه جامعه پردازی است که روابط اقتصادی در خدمت تقویت این پیوندها و انسجام اجتماعی تعریف می‌شوند. نظام سیاسی و نهاد قدرت نیز به‌عنوان تنظیم‌گر روابط اجتماعی-اقتصادی، خود نیازمند تقویمی درونی مبتنی بر طاعت است. همچنین مؤلفه معنویت به‌عنوان مؤلفه چهارم، به‌مثابه روحی بر کالبد جامعه پردازی، عدالت اجتماعی را در خدمت توحید قرار می‌دهد. مبنای این نرم‌افزار جامعه پردازی عبارت است از: طبیعت و فطرت انسانی، غایت کمالی انسانی، اقتضائات حیات اجتماعی.

http://jiqs.ir/fa/Article/Download/37201